<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X26n0558"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 558 般若心经指掌</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 558 般若心经指掌</title> <author>明 元贤述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">26</idno>.<idno type="no">558</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">般若心经指掌</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB04590"> <charName>CBETA CHARACTER CB04590</charName> <mapping cb:dec="987630" type="PUA">U+F11EE</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7F64</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/弟]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-01T10:23:08"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X26.0558.0888b" n="0888b"/> <lb ed="X" n="0888b01"/> <lb ed="X" n="0888b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 558-A 般若心经指掌序</cb:mulu><head>No. 558-A <lb ed="X" n="0888b03"/><lb ed="R042" n="0014a01"/> 般若心经指掌序</head> <lb ed="X" n="0888b04"/><lb ed="R042" n="0014a02"/><p xml:id="pX26p0888b0401">般若无知诸法本寂根由一真之妙体影现二谛之 <lb ed="X" n="0888b05"/><lb ed="R042" n="0014a03"/>浮名似实似虚非虚实之所能拟亦離亦合非離合 <lb ed="X" n="0888b06"/><lb ed="R042" n="0014a04"/>之所能明所以空而非空有而非有互成不妨互夺 <lb ed="X" n="0888b07"/><lb ed="R042" n="0014a05"/>幷存亦可幷亡泯立无碍隐显自在是谓般若之玄 <lb ed="X" n="0888b08"/><lb ed="R042" n="0014a06"/>宗也怎奈凡心易惑智火难然如擧网以张风似从 <lb ed="X" n="0888b09"/><lb ed="R042" n="0014a07"/>波而捉月徒历艰辛翻成障碍由是百苦交缠千殃 <lb ed="X" n="0888b10"/><lb ed="R042" n="0014a08"/>幷集都由此一念之执耳兹般若心经者文约而義 <lb ed="X" n="0888b11"/><lb ed="R042" n="0014a09"/>实豐词显而理殊奥首开空色两门专破有无二执 <lb ed="X" n="0888b12"/><lb ed="R042" n="0014a10"/>有无尽而实相可显色空合而妙義方圆日用明此 <lb ed="X" n="0888b13"/><lb ed="R042" n="0014a11"/>般若之道思过半矣尝见诸家註释罕臻其奥唯贤 <lb ed="X" n="0888b14"/><lb ed="R042" n="0014a12"/>首孤山二疏果弥法壇老将但廣摭经论侈布筌<g ref="#CB04590">罤</g> <lb ed="X" n="0888b15"/><lb ed="R042" n="0014a13"/>非初学之所可通故兹特为指掌使其易见所以便 <lb ed="X" n="0888b16"/><lb ed="R042" n="0014a14"/>初学也然万里之行起于跬步观者幸毋忽焉。</p> <lb ed="X" n="0888b17"/><lb ed="R042" n="0014a15"/><p xml:id="pX26p0888b1701">岁在甲午孟秋<persName>佛</persName>欢喜日 <lb ed="X" n="0888b18" type="honorific"/><lb ed="R042" n="0014a16"/>鼓山比丘元贤稽首和南序</p> <lb ed="X" n="0888b19"/><lb ed="R042" n="0014a17"/><p xml:id="pX26p0888b1901">赞。</p> <lb ed="X" n="0888b20"/><lb ed="R042" n="0014a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX26p0888b2001"><l>老汉行年今八十</l><l>世间事事皆收拾</l> <lb ed="X" n="0888b21"/><lb ed="R042" n="0014b01"/><l>唯这影子遍诸方</l><l>败露褈褈遮不及</l></lg> <lb ed="X" n="0888b22"/><lb ed="R042" n="0014b02"/><p xml:id="pX26p0888b2201">会么。</p> <lb ed="X" n="0888b23"/><lb ed="R042" n="0014b03"/><p xml:id="pX26p0888b2301">有相身中无相身低头方见明历历。</p> <lb ed="X" n="0888b24"/><lb ed="R042" n="0014b04"/><p xml:id="pX26p0888b2401">永觉老人自题</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X26.0558.0888c" n="0888c"/> <lb ed="X" n="0888c01"/> <lb ed="X" n="0888c02"/> <lb ed="X" n="0888c03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">般若心经指掌</cb:mulu> <lb ed="X" n="0888c04"/><cb:docNumber>No. 558</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0888c05"/><lb ed="R042" n="0014b06"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>般若心经指掌</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0888c06"/> <lb ed="X" n="0888c07"/><lb ed="R042" n="0014b07"/><byline cb:type="author">鼓山传法沙门 元贤 述</byline> <lb ed="X" n="0888c08"/><lb ed="R042" n="0014b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0888c0801">般若波罗蜜多心经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0888c09"/><lb ed="R042" n="0014b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0888c0901">般若此云智慧即神悟玄奥妙契真源也波罗蜜 <lb ed="X" n="0888c10"/><lb ed="R042" n="0014b10"/>多此云彼岸到即由此妙慧翻生死过尽至真空 <lb ed="X" n="0888c11"/><lb ed="R042" n="0014b11"/>之际也般若是体波罗蜜多是用必合体用以成 <lb ed="X" n="0888c12"/><lb ed="R042" n="0014b12"/>名者乃是简不到彼岸之慧也心是喩喩此经乃 <lb ed="X" n="0888c13"/><lb ed="R042" n="0014b13"/>大部六百卷之精要如人之一身虽有五官百骸 <lb ed="X" n="0888c14"/><lb ed="R042" n="0014b14"/>而心为之主也上六字是所诠之法下经字乃能 <lb ed="X" n="0888c15"/><lb ed="R042" n="0014b15"/>诠之教经训正训常亦训径谓此所诠之法乃圣 <lb ed="X" n="0888c16"/><lb ed="R042" n="0014b16"/>凡同禀之正轨今古不易之常道亦即是出凡入 <lb ed="X" n="0888c17"/><lb ed="R042" n="0014b17"/>圣之要路也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0888c18"/><lb ed="R042" n="0014b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0888c1801">观自在菩萨行深般若波罗蜜多时照见五蕴皆空 <lb ed="X" n="0888c19"/><lb ed="R042" n="0015a01"/>度一切苦厄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0888c20"/><lb ed="R042" n="0015a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0888c2001">此乃據行而略标纲要也观自在菩萨者以此菩 <lb ed="X" n="0888c21"/><lb ed="R042" n="0015a03"/>萨妙慧圆照空有了无罣碍所以能有能无可空 <lb ed="X" n="0888c22"/><lb ed="R042" n="0015a04"/>可色得大自在故得此名菩萨梵语菩提萨埵华 <lb ed="X" n="0888c23"/><lb ed="R042" n="0015a05"/>言觉众生称菩萨者从略也行深般若者谓所修 <lb ed="X" n="0888c24"/><lb ed="R042" n="0015a06"/>行之般若乃是人法双空唯一实相非同二乘偏 <pb ed="X" xml:id="X26.0558.0889a" n="0889a"/> <lb ed="X" n="0889a01"/><lb ed="R042" n="0015a07"/>浅所观也照见五蕴皆空者谓达见五蕴自性本 <lb ed="X" n="0889a02"/><lb ed="R042" n="0015a08"/>空即二空理深慧所见也五蕴色受想行识也色 <lb ed="X" n="0889a03"/><lb ed="R042" n="0015a09"/>即五根五尘及法尘之半分非止幻身也受谓幻 <lb ed="X" n="0889a04"/><lb ed="R042" n="0015a10"/>身领纳外尘而得受用有苦有乐及不苦不乐之 <lb ed="X" n="0889a05"/><lb ed="R042" n="0015a11"/>殊也想者谓心缘外境而成相也行谓造作念念 <lb ed="X" n="0889a06"/><lb ed="R042" n="0015a12"/>生灭迁流不息也识谓分别前境也识是心王受 <lb ed="X" n="0889a07"/><lb ed="R042" n="0015a13"/>想行皆心所合之一妄心也度一切苦厄者谓证 <lb ed="X" n="0889a08"/><lb ed="R042" n="0015a14"/>见真空苦恼斯尽当得远離分段变易二种生死 <lb ed="X" n="0889a09"/><lb ed="R042" n="0015a15"/>之苦也原夫凡夫之人执五蕴为我我所由是起 <lb ed="X" n="0889a10"/><lb ed="R042" n="0015a16"/>惑造业轮迴六道甘受诸苦无有出期二乘虽不 <lb ed="X" n="0889a11"/><lb ed="R042" n="0015a17"/>执为我我所而犹执蕴为实有所以耽空滞寂视 <lb ed="X" n="0889a12"/><lb ed="R042" n="0015a18"/>三界为牢狱不发度生之愿是谓焦芽败种无成 <lb ed="X" n="0889a13"/><lb ed="R042" n="0015b01"/><persName>佛</persName>分<persName>佛</persName>深愍之故为说此般若之法使其知五蕴 <lb ed="X" n="0889a14"/><lb ed="R042" n="0015b02"/>本空则身心如幻世界如化二执永亡三障顿消 <lb ed="X" n="0889a15"/><lb ed="R042" n="0015b03"/>可以长御白牛廣运众生同至彼岸而<persName>佛</persName>与众生 <lb ed="X" n="0889a16"/><lb ed="R042" n="0015b04"/>之名俱不可得矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0889a17"/><lb ed="R042" n="0015b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0889a1701">舍利子色不异空空不异色色即是空空即是色受 <lb ed="X" n="0889a18"/><lb ed="R042" n="0015b06"/>想行识亦复如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0889a19"/><lb ed="R042" n="0015b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0889a1901">此下至三藐三菩提皆就機而廣陈实義也舍利 <lb ed="X" n="0889a20"/><lb ed="R042" n="0015b08"/>子<persName>佛</persName>之弟子智慧第一权现声闻为众上首故<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0889a21"/><lb ed="R042" n="0015b09"/>呼其名而告之曰吾所谓照见五蕴皆空者非是 <lb ed="X" n="0889a22"/><lb ed="R042" n="0015b10"/>離蕴之空乃即蕴之空也汝宗中但知蕴中无人 <lb ed="X" n="0889a23"/><lb ed="R042" n="0015b11"/>而不知蕴亦非实必欲灭色方可见空是取断灭 <lb ed="X" n="0889a24"/><lb ed="R042" n="0015b12"/>空也当知色不异空空不异色未可差殊而观盖 <pb ed="X" xml:id="X26.0558.0889b" n="0889b"/> <lb ed="X" n="0889b01"/><lb ed="R042" n="0015b13"/>空之与色本是一体色乃空之色未尝不空故不 <lb ed="X" n="0889b02"/><lb ed="R042" n="0015b14"/>异空空乃色之空未尝不色故不异色岂可于色 <lb ed="X" n="0889b03"/><lb ed="R042" n="0015b15"/>外取空灭色见空哉<persName>佛</persName>复恐人犹存空色二见故 <lb ed="X" n="0889b04"/><lb ed="R042" n="0015b16"/>又告之曰色即是空空即是色二谛恒存一味常 <lb ed="X" n="0889b05"/><lb ed="R042" n="0015b17"/>显非一非二亦一亦二涉有而不累于有观空而 <lb ed="X" n="0889b06"/><lb ed="R042" n="0015b18"/>不醉于空存亡无碍圆通无寄般若玄旨尽在斯 <lb ed="X" n="0889b07"/><lb ed="R042" n="0016a01"/>矣受想行识虽非质碍之物但均属幻有其望真 <lb ed="X" n="0889b08"/><lb ed="R042" n="0016a02"/>空与色无殊故曰亦复如是此乃般若之要義学 <lb ed="X" n="0889b09"/><lb ed="R042" n="0016a03"/>者宜尽心焉问旧解有水冰之喩世多相袭今何 <lb ed="X" n="0889b10"/><lb ed="R042" n="0016a04"/>不用答以其法喩之不齐也空色虽有相成之義 <lb ed="X" n="0889b11"/><lb ed="R042" n="0016a05"/>然非壞色以显空亦非壞空以显色今水结为冰 <lb ed="X" n="0889b12"/><lb ed="R042" n="0016a06"/>则水相壞也冰融为水则冰相壞也壞一显一是 <lb ed="X" n="0889b13"/><lb ed="R042" n="0016a07"/>全不知空色之義故今不用也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0889b14"/><lb ed="R042" n="0016a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0889b1401">舍利子是诸法空相不生不灭不垢不净不增不减。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0889b15"/><lb ed="R042" n="0016a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0889b1501">是诸法指前五蕴也空相即五蕴空之相状乃二 <lb ed="X" n="0889b16"/><lb ed="R042" n="0016a10"/>空理显也盖有法则有生灭有垢净有增减今法 <lb ed="X" n="0889b17"/><lb ed="R042" n="0016a11"/>既亡唯一真空岂复有生灭等之可言哉古有作 <lb ed="X" n="0889b18"/><lb ed="R042" n="0016a12"/>道前道中道後释者非是愚意真空相显即<persName>佛</persName>亦 <lb ed="X" n="0889b19"/><lb ed="R042" n="0016a13"/>且不立况道前道中道後乎又诸法空相有师作 <lb ed="X" n="0889b20"/><lb ed="R042" n="0016a14"/>真空实相释者愚意不敢袭用以经既明言是诸 <lb ed="X" n="0889b21"/><lb ed="R042" n="0016a15"/>法空相何得改作实相彼将谓诸妄既消不真何 <lb ed="X" n="0889b22"/><lb ed="R042" n="0016a16"/>待则空相便是实相也不知幻色真空俱以实相 <lb ed="X" n="0889b23"/><lb ed="R042" n="0016a17"/>为体若悟实相非独真空是实相即幻色亦实相 <lb ed="X" n="0889b24"/><lb ed="R042" n="0016a18"/>也故法花云是法住法位世间相常住今但认空 <pb ed="X" xml:id="X26.0558.0889c" n="0889c"/> <lb ed="X" n="0889c01"/><lb ed="R042" n="0016b01"/>相为实相则其为实相不亦偏乎且空相虽是实 <lb ed="X" n="0889c02"/><lb ed="R042" n="0016b02"/>相而实相中著不得空字不若但依经文为正。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0889c03"/><lb ed="R042" n="0016b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0889c0301">是故空中无色无受想行识无眼耳鼻舌身意无色 <lb ed="X" n="0889c04"/><lb ed="R042" n="0016b04"/>声香味触法无眼界乃至无意识界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0889c05"/><lb ed="R042" n="0016b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0889c0501">空中即前诸法空之中也真空相现万法俱泯故 <lb ed="X" n="0889c06"/><lb ed="R042" n="0016b06"/>皆无之非是壞法性本无故下幷準此可知五蕴 <lb ed="X" n="0889c07"/><lb ed="R042" n="0016b07"/>十二处十八界总是色心二者随機开合故不同 <lb ed="X" n="0889c08"/><lb ed="R042" n="0016b08"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0889c09"/><lb ed="R042" n="0016b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0889c0901">无无明亦无无明尽乃至无老死亦无老死尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0889c10"/><lb ed="R042" n="0016b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0889c1001">此明真空中无十二因缘也此十二本缘觉所观 <lb ed="X" n="0889c11"/><lb ed="R042" n="0016b11"/>之境一曰无明谓昏迷觉性也二曰行谓作业也 <lb ed="X" n="0889c12"/><lb ed="R042" n="0016b12"/>此二支乃过去所作之因三曰识谓起妄念初托 <lb ed="X" n="0889c13"/><lb ed="R042" n="0016b13"/>母胎也四曰名色谓母胎中渐生诸形相也五曰 <lb ed="X" n="0889c14"/><lb ed="R042" n="0016b14"/>六入谓胎中成六根也六曰触谓出胎後六根对 <lb ed="X" n="0889c15"/><lb ed="R042" n="0016b15"/>六尘也七曰受谓领纳世间好恶等事也此五支 <lb ed="X" n="0889c16"/><lb ed="R042" n="0016b16"/>乃现在所受之果也八曰爱谓于世间生贪爱也 <lb ed="X" n="0889c17"/><lb ed="R042" n="0016b17"/>九曰取谓于诸境生取著心也十曰有谓作有漏 <lb ed="X" n="0889c18"/><lb ed="R042" n="0016b18"/>之因能招未来之果也此三支乃现在所作之因 <lb ed="X" n="0889c19"/><lb ed="R042" n="0017a01"/>十一曰生谓受未来五蕴之身也十二曰老死谓 <lb ed="X" n="0889c20"/><lb ed="R042" n="0017a02"/>未来之身老而死也此二支乃来世当受之果此 <lb ed="X" n="0889c21"/><lb ed="R042" n="0017a03"/>十二支该三世因果一一相因而生名流转门亦 <lb ed="X" n="0889c22"/><lb ed="R042" n="0017a04"/>相因而灭名还灭门真空之中悉皆離之生灭何 <lb ed="X" n="0889c23"/><lb ed="R042" n="0017a05"/>有亦以性本无故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0889c24"/><lb ed="R042" n="0017a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0889c2401">无苦集灭道。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X26.0558.0890a" n="0890a"/> <lb ed="X" n="0890a01"/><lb ed="R042" n="0017a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0890a0101">此明真空之中无四谛也四谛本声闻所观之境 <lb ed="X" n="0890a02"/><lb ed="R042" n="0017a08"/>苦即世间众苦世间果也集即造作诸业世间因 <lb ed="X" n="0890a03"/><lb ed="R042" n="0017a09"/>也灭即涅槃出世果也道即八正道出世因也真 <lb ed="X" n="0890a04"/><lb ed="R042" n="0017a10"/>空之中悉皆无之亦以性本无故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0890a05"/><lb ed="R042" n="0017a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0890a0501">无智亦无得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0890a06"/><lb ed="R042" n="0017a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0890a0601">此明真空之中非但无前诸法即知空之智亦不 <lb ed="X" n="0890a07"/><lb ed="R042" n="0017a13"/>可得非但能空之智不可得即所知空理亦不可 <lb ed="X" n="0890a08"/><lb ed="R042" n="0017a14"/>得至此则药病两亡心境俱泯唯一实相而<anchor xml:id="nkr_note_add_0890a0801" n="0890a0801"/><anchor xml:id="beg0890a0801" n="0890a0801"/>已<anchor xml:id="end0890a0801"/>是 <lb ed="X" n="0890a09"/><lb ed="R042" n="0017a15"/>为般若之极功也问前色空双立今何一切皆无 <lb ed="X" n="0890a10"/><lb ed="R042" n="0017a16"/>答前之所立立而未尝不尽今之所无无而未尝 <lb ed="X" n="0890a11"/><lb ed="R042" n="0017a17"/>不存盖言有者但有其相而性元无也言无者但 <lb ed="X" n="0890a12"/><lb ed="R042" n="0017a18"/>性本无而相非壞也故存而正泯亡而恒立般若 <lb ed="X" n="0890a13"/><lb ed="R042" n="0017b01"/>之旨本如是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0890a14"/><lb ed="R042" n="0017b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0890a1401">以无所得故菩提萨埵依般若波罗蜜多故心无罣 <lb ed="X" n="0890a15"/><lb ed="R042" n="0017b03"/>碍无罣碍故无有恐怖远離顚倒梦想究竟涅槃三 <lb ed="X" n="0890a16"/><lb ed="R042" n="0017b04"/>世诸<persName>佛</persName>依般若波罗蜜多故得阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0890a17"/><lb ed="R042" n="0017b05"/>提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0890a18"/><lb ed="R042" n="0017b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0890a1801">此下因言无所得而显有所得也依此无得之光 <lb ed="X" n="0890a19"/><lb ed="R042" n="0017b07"/>即得心境皆空触处洞然而解脱无碍矣既无碍 <lb ed="X" n="0890a20"/><lb ed="R042" n="0017b08"/>则随其所向无生死苦厄之障故无恐怖非独无 <lb ed="X" n="0890a21"/><lb ed="R042" n="0017b09"/>恐怖也即无始以来顚倒梦想亦可远離矣顚倒 <lb ed="X" n="0890a22"/><lb ed="R042" n="0017b10"/>梦想乃无明烦恼也既无烦恼则究竟可至涅槃 <lb ed="X" n="0890a23"/><lb ed="R042" n="0017b11"/>之地涅槃此云圆寂德无不备谓之圆障无不尽 <lb ed="X" n="0890a24"/><lb ed="R042" n="0017b12"/>谓之寂此言其因能竟果也非独菩萨依此而得 <pb ed="X" xml:id="X26.0558.0890b" n="0890b"/> <lb ed="X" n="0890b01"/><lb ed="R042" n="0017b13"/>至涅槃即三世诸<persName>佛</persName>亦无异路唯依此而证无上 <lb ed="X" n="0890b02"/><lb ed="R042" n="0017b14"/>正<persName>等正觉</persName>也涅槃是<persName>佛</persName>之断果正觉是<persName>佛</persName>之智果 <lb ed="X" n="0890b03"/><lb ed="R042" n="0017b15"/>今菩萨言涅槃<persName>佛</persName>言正觉者乃<persName>佛</persName>语互略意必俱 <lb ed="X" n="0890b04"/><lb ed="R042" n="0017b16"/>备也问前既言无所得今又言有所得何也答此 <lb ed="X" n="0890b05"/><lb ed="R042" n="0017b17"/>有所得正得无所得而<anchor xml:id="nkr_note_add_0890b0501" n="0890b0501"/><anchor xml:id="beg0890b0501" n="0890b0501"/>已<anchor xml:id="end0890b0501"/>非别有所得也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0890b06"/><lb ed="R042" n="0017b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX26p0890b0601">故知般若波罗蜜多是大神咒是大明咒是无上咒 <lb ed="X" n="0890b07"/><lb ed="R042" n="0018a01"/>是无等等咒能除一切苦真实不虚故说般若波罗 <lb ed="X" n="0890b08"/><lb ed="R042" n="0018a02"/>蜜多咒即说咒曰羯帝羯帝波罗羯帝波罗僧羯帝 <lb ed="X" n="0890b09"/><lb ed="R042" n="0018a03"/>菩提萨婆诃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0890b10"/><lb ed="R042" n="0018a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX26p0890b1001">前是显说般若後是密说般若既显说而又密说 <lb ed="X" n="0890b11"/><lb ed="R042" n="0018a05"/>者何良由众生根器不同所入有异故也又显说 <lb ed="X" n="0890b12"/><lb ed="R042" n="0018a06"/>能生慧灭烦恼障密说令诵持生福灭罪业障为 <lb ed="X" n="0890b13"/><lb ed="R042" n="0018a07"/>灭二障成二严故两说也今将说密咒而先歎其 <lb ed="X" n="0890b14"/><lb ed="R042" n="0018a08"/>功能者所以劝进行人使其乐持以取速效耳能 <lb ed="X" n="0890b15"/><lb ed="R042" n="0018a09"/>破魔障名大神咒能破痴暗名大明咒能显至理 <lb ed="X" n="0890b16"/><lb ed="R042" n="0018a10"/>名无上咒能齐极果名无等等咒<persName>佛</persName>不与众生等 <lb ed="X" n="0890b17"/><lb ed="R042" n="0018a11"/>故称无等然能与诸<persName>佛</persName>等故重言等也能除一切 <lb ed="X" n="0890b18"/><lb ed="R042" n="0018a12"/>苦者三苦八苦一切苦也即说咒等者前未显咒 <lb ed="X" n="0890b19"/><lb ed="R042" n="0018a13"/>词故今显之此不可强释以是<persName>佛</persName>之密语非因位 <lb ed="X" n="0890b20"/><lb ed="R042" n="0018a14"/>所知但当信受持诵以求除障增福可也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0890b21"/><lb ed="R042" n="0018a15"/> <lb ed="X" n="0890b22"/><lb ed="R042" n="0018a16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>般若心经指掌<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0890a0801" to="#end0890a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0890b0501" to="#end0890b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0890a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0890a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0890b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0890b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>